Budowa ogrodów wertykalnych

Zielona ściana z roślinami, choć wygląda jak starożytny cud świata, w rzeczywistości opiera się na przemyślanej konstrukcji. Na czym polega dobór konstrukcji, przygotowanie ściany i instalacji, dobór roślin oraz modułów? Wyjaśniamy, jakie elementy pracują po cichu na piękno ogrodów wertykalnych!

Z czego składa się profesjonalna zielona ściana? Podstawy budowy ogrodu wertykalnego

Marzy Ci się uprawa roślin na pionowej ścianie, ale nie wiesz, co w zasadzie decyduje o tym, czy ogród jest wertykalem w pełnym tego słowa znaczeniu? Sprawa jest prosta: nie wszystko, co składa się z jednego elementu charakterystycznego dla ogrodu pionowego (np. sam stelaż) staje się automatycznie profesjonalnym ogrodem wertykalnym. Piękno ogrodów wertykalnych oparte jest na szczegółowym planowaniu, konstrukcji i automatyce – o efekt dba kilkanaście współpracujących ze sobą elementów.

Jak wygląda budowa ogrodu wertykalnego? Profesjonalny system zielonej ściany składa się z następujących elementów:

• Stelaż i mocowania – utrzymują ciężar, umożliwiają odsunięcie konstrukcji wertykalnych ogrodów od ściany, zapewniają wentylację i bezpieczeństwo.
• Hydroizolacja – chroni ścianę, mur czy zabudowę przed wilgocią.
• Moduły/donice i podłoże uprawowe – miejsce uprawy roślin. Wyróżniamy moduły doniczkowe, system wspólnego podłoża i kieszeniowy ogród wertykalny.
• Instalacja wodna – przewody, pompa, zbiornik na wodę i odpływy, umożliwiające automatyczny obieg i dozowanie wody. Serce systemu nawadniania.
• Sterowniki i automatyczny system nawadniania – instalacja umożliwiająca uruchomienie pompy, zaworu oraz dozowanie nawozu według harmonogramu.
• Instalacja elektryczna i oświetlenie – zaprojektowane z uwzględnieniem bliskości wody i ukryte bez utraty dostępu do serwisu i pielęgnacji zielonej ściany.
• Odpowiednie rośliny jako warstwa konstrukcji wertykalnych ogrodów – wymagania i umiejscowienie poszczególnych gatunków roślin wpływają na efekt wizualny realizacji, układ modułów, liczbę stref nawadniania, oświetlenie i harmonogram pracy instalacji.
• Projekt techniczny i realizacja ogrodu wertykalnego – serce systemu zielonej ściany, bez którego ta najzwyczajniej nie jest w stanie zaistnieć. Obejmuje pomiary, ocenę nośności, dobór technologii ogrodów wertykalnych, rozplanowanie przyłączy i zaplanowanie rozrostu roślin tak, by osiągnęły docelowy wygląd i całkowicie zakryły backstage: technologie ogrodów wertykalnych.

Jak widzisz, montaż zielonej ściany to wyższy poziom inżynieryjny: żaden ogród wertykalny DIY nie zagospodaruje wszystkich elementów listy, domowa instalacja tego typu może więc jedynie pozornie przypominać konstrukcję zielonej ściany.

Stelaż pod ogród wertykalny i hydroizolacja. Dlaczego ściana wymaga odpowiedniego przygotowania?

Wiszący ogród oczywiście nigdy nie styka się na całej powierzchni bezpośrednio ze ścianą. Pierwszą warstwę stanowi hydroizolacja, oddzielająca konstrukcję zielonej ściany od muru za pomocą maty lub membrany. Jest tak ważna, ponieważ zabezpiecza (1-2 słowa) na lata eksploatacji: przed skraplaniem się wilgoci czy awarią instalacji.

Nieco dalej znajduje się właściwa konstrukcja zielonej ściany: stelaż. Mocowany jest punktowo, pozostawiając kilkucentymetrową przestrzeń techniczną, w której prowadzi się później przewody i rury. Jednym z ważniejszych punktów jest prawidłowa ocena nośności pionowej ściany z uwzględnieniem ciężaru modułów, podłoża, wody, instalacji i samych roślin zielonych. Zbyt słaba konstrukcja zielonej ściany może z czasem ulec odkształceniu, a w skrajnych przypadkach nawet oderwać się od muru.

Sam stelaż systemu zielonej ściany stanowi lekką, wypoziomowaną konstrukcję z aluminiowych i stalowych profili. Po zakończeniu montażu pozostaje całkowicie niewidoczny, dzięki czemu całą uwagę przyciąga wyłącznie zielona ściana z roślinami. Dopiero na takim szkielecie możliwe staje się właściwe stworzenie zielonej ściany.

Moduły i donice. Gdzie i na jakich zasadach odbywa się uprawa roślin?

Dobór roślin to dopiero ostatni element budowania ogrodu wertykalnego – stworzenie zielonej ściany zaczyna się od wyboru systemu uprawy. Rodzaj modułów decyduje m.in. o tym, ile miejsca mają korzenie, jak wygląda (i na ile starcza) nawadnianie zielonej ściany i jak wygląda serwis i wymiana roślin zielonych.

• Moduły doniczkowe – jedno z bardziej popularnych rozwiązań w zielonych ścianach z roślinami. Każda z żywych roślin przypisana jest do własnej komory korzeniowej. Nie wyobrażaj sobie jednak roślin doniczkowych w osłonkach luźno wiszących na ścianie: po montażu zielonej ściany użytkownik wcale ich nie widzi, bo zasłaniają je odpowiednie rośliny. Takie rozwiązanie ułatwia pielęgnację zielonej ściany i serwis, ale utrudnia uzyskanie jednolitego efektu.
• System wspólnego podłoża – taka technologia ogrodów wertykalnych pozwala na precyzyjniejsze zakrycie, a kompozycja szybciej zaczyna przypominać (i zachowywać się jak) jeden organizm. Montaż zielonej ściany tego typu wymaga jednak większej prezyzji w doborze roślin i bardziej regularnego serwisu i pielęgnacji zielonej ściany.
• Kieszeniowy ogród wertykalny – na tym systemie zyskuje ogród wertykalny DIY. Żywa zielona ściana tego typu przypomina organizer z wieloma kieszeniami, w których sadzi się odpowiednie rośliny. Taka żywa zielona ściana jest lekka, ale trudniej zapewnić jej nawadnianie zielonej ściany, a pielęgnacja ogrodów pionowych i większy serwis są w przypadku kieszeniowego ogrodu wertykalnego znacznie bardziej pracochłonne.

Wielkość modułów żywej zielonej ściany zależy od gatunków roślin, które mają w nich rosnąć. W JUKO podchodzimy do tej kwestii z wyprzedzeniem, biorąc pod uwagę rozrost i wygląd ściany roślin za kilka lat.

Przyłącza wodne i elektryczne oraz sterowanie. Skąd system wie, ile zapewnić wody czy światła?

Pionowa ściana opiera się o system nawadniania zielonej ściany w postaci niewielkiej instalacji hydraulicznej. Woda nie trafia od razu do roślin: czeka w instalacji lub zbiorniku na wodę, gdzie uruchamiana jest pompa rozprowadzająca ją po przestrzeni ogrodu. Jej nadmiar trafia do odpływu lub zbiornika.

System zielonej ściany nie wie, że roślina ma sucho – w JUKO wykorzystujemy jednak sterowniki, które umożliwiają zaplanowanie podlewania według potrzeb gatunkowych roślin, wraz z możliwością podziału na niezależne sekcje. Dzięki temu nawadnianie zielonej ściany odbywa się tam, gdzie jest to potrzebne, bez nadmiernego zalewania konkretnych gatunków roślin. W bardziej rozbudowanych instalacjach żywych ścian zastosować można dodatkowe czujniki wilgotności.

Co z oświetleniem zielonej ściany wewnętrznej? Montaż zielonej ściany opiera się również na analizie warunków oświetleniowych: dostępie do światła dziennego, kierunku okien, odległości od przeszkleń czy zacienienia. Na tej podstawie możliwe jest stworzenie zielonej ściany z dedykowanym systemem oświetlenia, dobranym pod konkretne rośliny i ich rozmieszczenie. I tu wykorzystać można sterowniki doświetlające ścianę roślin o wyznaczonych godzinach.

Rośliny do ogrodu wertykalnego jako element konstrukcji. Dlaczego odpowiednie gatunki roślin to nie tylko wygląd?

Żywa zielona ściana składa się wyłącznie z gatunków, które nadają się do takiej uprawy. Nie wszystkie rośliny zielone ją znoszą – selekcjonujemy wyłącznie te, które potrafią funkcjonować w zwartej bryle korzeniowej, a ich wzrost jest wspólny z resztą kompozycji żywej ściany. Istotne jest też założenie zielonej ściany w oparciu o gatunki o podobnym zapotrzebowaniu na wodę (ew. podział instalacji na strefy).

To żywe rośliny projektują wygląd ściany roślin. Przed wykonaniem ogrodu wertykalnego projektant musi uwzględnić zatem, która roslina urośnie szybciej od pozostałych, która będzie przewieszać się przez moduły, a która posadzona w nadmiarze może zdominować przestrzeń ogrodu. Dzięki temu wiszący ogród pozbawiony będzie pustych miejsc lub, wręcz przeciwnie, takich zdominowanych przez jeden gatunek roślin.

Stworzenie zielonej ściany najczęściej opiera się o funkcjonalny podział. Jedne z roślin odpowiadają za szybkie zasłonięcie modułów żywego ogrodu wertykalnego (np. epipremnum), inne budują objętość domowego ogrodu wertykalnego (np. filodendron), inne przełamują kompozycję kolorem (np. maranty), jeszcze kolejna grupa (jak paprocie) odpowiada za miękką fakturę żywej ściany.

Interesują Cię projekty ogrodów wertykalnych? Przejrzyj nasze realizacje i umów się na wstępną konsultację – gwarantujemy, że szybko odrzucisz pomysł ogrodu wertykalnego DIY!